Իմ շրջակա միջավայրի խնդիրը


Թեմա՝ Խնդիր այն միջավայրում որտեղ ապրում եմ , Աղմուկը իմ շուրջ ու հետևանքներ

Մասնակիցներ՝ Լիզա Ծատուրյան,Արմինե Կարտիկյան, Աննա Խաչատրյան, Անի Խեչոյան

Նախագծի նպատակ՝ գտնել տարածքին բնորոշ որևէ խնդիր, կատարել հետազոտական աշխատանք , գտնել հետևանքներն ու պատճառները , փորձել առաջարկել լուծման եղանակ

Ընթացք՝տեղեկության որոնում ,մշակում ,ադապտացում ,տեսանյութի նկարահանում ,ֆոտոշար,շփում նախագծի մասնակիցների հետ

Արդյունք ՝ տեսանյութ,ինֆորմացիոն նյութ բլոգում 

Աղմուկ 

Աղմուկային աղտոտումը անտեսանելի վտանգ է: Այն հնարավոր չէ տեսնել, բայց այնուամենայնիվ, այն առկա է ինչպես ցամաքում, այնպես էլ ծովի հատակին: Աղմուկային աղտոտումը համարվում է ցանկացած անցանկալի կամ անհանգստացնող ձայն, որը ազդում է մարդու առողջության և հոգեկան վիճակի և այլ օրգանիզմների վրա:Աղմուկը պատասխանատու է 16,600 վաղաժամ մահվան և ավելի քան 72,000 հոսպիտալացման համար միայն Եվրոպայում:

Ձայնը չափվում է դեցիբելով: Շրջակա միջավայրում շատ հնչյուններ կան ՝ սկսած խշխշող տերևներից (20-ից 30 դեցիբել) վերջացրած որոտի հարվածի ձայնով (120 դեցիբել) մինչև տագնապի ազդանշանի ձայնը(120-ից 140 դեցիբել): 85 դեցիբելին կամ ավելի բարձր հնչյունները կարող են վնասել մարդու ականջները: Ձայնի աղբյուրները, որոնք գերազանցում են այս շեմը,հայտնի երևույթներ, ինչպիսիք են մետրոյի գնացքները (90-ից 115 դեցիբել) և բարձր ռոք համերգները (110-ից 120 դեցիբել):

Աղմուկի աղտոտման պատճառները

Աղմուկի աղտոտման բազմաթիվ աղբյուրներ կան, բայց ահա դրանցից մի քանիսը.

  Երթևեկության աղմուկ

Երթևեկի աղմուկը քաղաքներում աղտոտող աղմուկի մեծ մասն է կազմում: Օրինակ ՝ մեքենայի եղջյուրը արտադրում է 90 դբ, իսկ ավտոբուսը ՝ 100 դբ:

  Օդային երթևեկի աղմուկ

Քաղաքների վրայով թռչող ավելի քիչ ինքնաթիռներ կան, քան ճանապարհներին մեքենաներ կան, բայց ազդեցությունն ավելի մեծ է. Մեկ ինքնաթիռն արտադրում է 130 դբ:

  Շինարարական օբյեկտներ

Շենքերի և ավտոկանգառների կառուցման և ճանապարհների և մայթերի մակերեսների վերամշակման աշխատանքները շատ աղմկոտ են: Օրինակ, օդաճնշական փորվածքը արտադրում է 110 դբ:

  Հասարակական սննդի կազմակերպում և գիշերային կյանք

Բարերը, ռեստորաններ և տեռասներ, որոնք թափվում են դրսում, երբ լավ եղանակ է, կարող են արտադրել ավելի քան 100 դբ: Սա ներառում է պանդոկներից և ակումբներից եկող աղմուկը:

  Կենդանիներ

Կենդանիների կողմից արձակված աղմուկը կարող է աննկատ մնալ, բայց ոռնացող կամ հաչող շունը,օրինակ, կարող է առաջացնել մոտ 60-80 դԲ:

Աղմուկի աղտոտման հետևանքները

Բացի ուժեղացնելով մեր լսողությունը ՝ ականջների ականջի կամ խլության պատճառ դառնալով, անընդհատ բարձր աղմուկը կարող է շատ առումներով վնասել մարդու առողջությանը ,Առողջական այս խնդիրները կարող են ազդել բոլոր տարիքային խմբերի, հատկապես երեխաների վրա: Պարզվել է, որ շատ երեխաներ, ովքեր ապրում են աղմկոտ օդանավակայանների կամ փողոցների մոտ, տառապում են սթրեսից և այլ խնդիրներից, ինչպիսիք են հիշողության, ուշադրության մակարդակի և ընթերցանության հմտությունների խանգարումները:  Ահա հիմնականներից մի քանիսը.

  Ֆիզիկական

Շնչառական գրգռում, զարկերակային ցնցում, արյան բարձր ճնշում, գլխացավեր և ծայրաստիճան ուժեղ, անընդհատ աղմուկի, գաստրիտի, կոլիտի և նույնիսկ սրտի կաթվածի դեպքում:

  Հոգեբանական

Աղմուկը կարող է առաջացնել սթրեսի, հոգնածության, դեպրեսիայի, անհանգստության և հիստերիայի նոպաներ ինչպես մարդկանց, այնպես էլ կենդանիների մոտ:

  Քնի և վարքի խանգարումներ

45 դբ-ից բարձր աղմուկը խանգարում է ձեզ քնել կամ ճիշտ քնել: Հիշեք, որ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության համաձայն, այն պետք է լինի ոչ ավելի, քան 30 դբ: Բարձր աղմուկը կարող է թաքնված ազդեցություն ունենալ մեր վարքի վրա ՝ առաջացնելով ագրեսիվ պահվածք և դյուրագրգռություն:

  Հիշողություն և կենտրոնացում

Աղմուկը կարող է ազդել մարդկանց կենտրոնանալու ունակության վրա, ինչը ժամանակի ընթացքում կարող է հանգեցնել ցածր կատարողականի: Դա նույնպես վատ է հիշողության համար, ինչը դժվարացնում է ուսումնասիրությունը:

Հետաքրքիր է, որ մեր ականջներին ավելի քան 16 ժամ հանգստություն է պետք `100 դբ-ի երկու ժամվա ազդեցությունը լրացնելու համար:

Աղմուկային աղտոտումը ազդում է նաև վայրի բնության առողջության վրա: Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ուժեղ աղմուկները թրթուրների սրտերն ավելի արագ են բաբախում, իսկ կապույտ թռչունները ՝ ավելի քիչ ճտեր ունենում: Կենդանիները ձայնը օգտագործում են տարբեր պատճառներով, այդ թվում ՝ նավարկելու, սնունդ գտնելու, զուգընկերներ գրավելու և գիշատիչներից խուսափելու համար: Աղմուկի աղտոտումը նրանց համար դժվարացնում է այդ խնդիրները կատարել, ինչը ազդում է նրանց գոյատևման վրա:

Աճող աղմուկը ոչ միայն ազդում է ցամաքում գտնվող կենդանիների վրա, այլեւ աճող խնդիր է նրանց համար, ովքեր ապրում են օվկիանոսում: Նավերը, նավթի հորատումները, սոնորային սարքերը և սեյսմիկ փորձարկումները դարձրել են երբեմնի հանդարտ ծովային միջավայրը բարձր և քաոսային: Հատկապես կետերի և դելֆինների վրա ազդում են աղմուկի աղտոտվածությունը: Այս ծովային կաթնասուները հույսը դնում են էխոլոկացիայի վրա ՝ հաղորդակցվելու, նավարկելու, կերակրելու և զուգընկերներ գտնելու համար, և ավելորդ աղմուկը խանգարում է արդյունավետ խլրտացնելուն:

Ստորջրյա ամենաբարձր աղմուկից մի քանիսը գալիս են ծովային սոնորային սարքերից: Sonar- ը, ինչպես էխոլոկացիան, աշխատում է ձայնի իմպուլսներ ուղարկելով օվկիանոսի խորքերը`օբյեկտից ցատկելու և նավին արձագանք տալը, ինչը նշանակում է օբյեկտի գտնվելու վայրը: Սոնարի ձայները կարող են լինել 235 դեցիբելի պես բարձր և անցնել հարյուրավոր կիլոմետրեր ջրի տակ ՝ խոչընդոտելով կետերի `էխոլոկացիան օգտագործելու ունակությանը: Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ սոնորը կարող է կետերի զանգվածային շղթաներ առաջացնել լողափերում և փոխել անհետացող կապույտ կետերի (Balaenoptera musculus) կերակրման վարքը: Բնապահպանական խմբերը ԱՄՆ ռազմածովային ուժերին կոչ են անում դադարեցնել կամ կրճատել սոնարի օգտագործումը ռազմական ուսուցման համար:

Սեյսմիկ հետազոտությունները նաև առաջացնում են ձայնի ուժեղ պայթյուններ օվկիանոսի տարածքում: Նավերը, որոնք որոնում են խորը նավթի կամ գազի հանքավայրեր պահող սարքերը, որոնք կոչվում են օդային զենք և ձայնի իմպուլսներ են արձակում դեպի օվկիանոսի հատակ: Ձայնի պայթյունները կարող են վնասել ծովային կենդանիների ականջները և լուրջ վնասվածքներ պատճառել: Գիտնականները կարծում են, որ այս աղմուկը կարող է նաև նպաստել կետերի փոփոխված վարքին:

ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐ ՝ Աղմուկի աղտոտումը նվազեցնելու համար

ԱՀԿ-ի նման միջազգային մարմինները համաձայն են, որ աղմուկի աղտոտվածության մասին տեղեկացվածությունն անհրաժեշտ է այս անտեսանելի թշնամուն հաղթահարելու համար:Օրինակ ՝ խուսափեք շատ աղմկոտ ժամանցի միջոցառումներից, ընտրեք այլընտրանքային տրանսպորտային միջոցներ, ինչպիսիք են հեծանիվները կամ էլեկտրական տրանսպորտը մեքենան վերցնելը, կատարել ձեր տան գործերը առաջարկվող ժամերին, մեկուսացնել տները աղմկող նյութերով և այլն: Բնապահպանական կրթության կարևորության ասպեկտը :

Կառավարությունները կարող են նաև միջոցներ ձեռնարկել `ապահովելու աղմուկի ճիշտ կառավարումը և աղմուկի աղտոտումը նվազեցնելու համար: Օրինակ ՝ որոշակի տարածքների ՝ գյուղի որոշ հատվածների, բնական հետաքրքրության տարածքների, քաղաքային զբոսայգիների և այլնի պաշտպանություն աղմուկից, կանոնների ստեղծում, որոնք ներառում են կանխարգելիչ և շտկող միջոցներ. Բնակելի գոտիների և օդանավակայանների նման աղմուկի աղբյուրների պարտադիր տարանջատում, տուգանքներ գերազանցելու համար աղմուկի սահմաններ և այլն., նոր շենքերում աղմուկի մեկուսացման տեղադրում, հետիոտնային տարածքների ստեղծում, որտեղ երթևեկին թույլատրվում է մուտք գործել միայն որոշակի ժամանակահատվածում ապրանքներ բեռնաթափելու համար, ավանդական ասֆալտին փոխարինել առավել արդյունավետ տարբերակներով, որոնք կարող են նվազեցնել երթևեկության աղմուկը մինչև 3 դբ, ներառյալ մյուսները։

Օգտվել եմ հետևյալ կայքերից՝ 1,2,3,4,5

Տեսանյութ https://youtu.be/U11s7V1Mj5k

Ինքնաստուգում

Որևէ ձայնավորի և յ կիսաձայնի արտասանական զուգակցումը կոչվում է
երկհնչյուն։ Ժամանակակից արևելահայերենի երկհնչյուններն են՝
այ — լայն, վայր յա — դայակ, եղյամ
ույ — նույն, լույս յու — սյուն, նյութ
էյ (եյ) — թեյ, սեյսմիկ յէ (յե) — երազ, հայելի
օյ (ոյ) — խոյ, Նոյ յօ (յո) — արդյոք, յոթ
յի — տղայի, խաղայի յը — հայը, բայը։

Առաջադրանք

1. Դո՛ւրս գրել այն բառերն ու բառաձևերը, որոնցում երկհնչյուն
կա, և ընդգծե՛լ երկհնչյունը:

Գարունդ հայերեն է գալիս,
Ձյուներդ հայերեն են լալիս….

Լույսը յոթ անգամ չեմուչում արեց,
Յոթ թռչուն պոկվեց յոթ բարդու ճյուղից…

Հայաստան ասելիս այտերս այրվում են,
Հայաստան ասելիս ծնկներս ծալվում են,
Չգիտեմ՝ ինչո՞ւ է այդպես։

Ծանր նստել է քարափը ձորում,
Հյուրընկալ տերը մանկության ձորի։

Ամպե՛ր, արծիվնե՛ր, կաքավնե՛ր համեստ
Եվ թափառական ուլե՛ր քարայծի,
Մի՛ չարաշահեք բարությունը մեծ
Ու համբերությունն այս մեծ քարափի։
Թողե՛ք՝ նա մի քիչ ինքն իր հետ մնա,
Իր ներսը նայի, և ով իմանա,
Գուցե թե սրտից մի աղբյուր հանի
Կամ թե այնպիսի մի հարստություն,
Որ ուրիշ քարափ աշխարհում չունի։

Հայերեն,ձյուներդ,լույսը,յոթ,ճյուղից,Հայաստան,այտերս,այրվում,այդպես,հյուրընկալ,մանկության,քարայծի,բարությունը,համբերությունն,այս,նայի,աղբյուր,այնպիսի,հարստություն։

2.Արտագրե՛լ՝ լրացնելով երկհնչյունները։
Առավոտյան, ծովեզրյա, այծյամ, արդյոք, մատյան, առյուծ, բազմամյա,
ստորոգյալ, լուսնյակ, կորյուն, եղյամ, սայթաքել, կայսր, եռամսյակ, լռակյաց, գործունյա, դղյակ, ծննդյան, կղզյակ, մշակյութ, անասնաբույժ, մեղվաբույծ,համբույր, եղջյուր, թեյաման, սառուցյալ, նյութ, ձյութ, կույտ, շաբաթօրյակ,հույսն։

3.Դո՛ւրս գրել այն բառերը, որոնցում մեկից ավելի
երկհնչյուն կա։
Արտաժամյա, պայթյուն, հայություն, օտարերկրյա, գյուղական, միջանկյալ,
մայրություն, այժմյան, մագաղաթյա, ներքոհիշյալ, կայունություն, արքայորդի,
հարյուրամյա, լայնություն, հարաբերյալ, վայրագություն, գրաբարյան, մետաքսյա,
յուրային։

պայթյուն,հայություն,մայրություն,այժմյան,կայունություն,հարյուրամյա,լայնություն,վայրագություն,յուրային։

4. Որոշե՛լ տրված բառերից յուրաքանչյուրի ձայնավորների
ու բաղաձայնների քանակը։
Ակունք, բարձունք, խճանկար, անդունդ, հրաժեշտ, պայթյուն, դաստիարակ,
մանրէ, սրբատաշ, հյուլե, անընդհատ, սրընթաց, մերթընդմերթ, մտավոր,
դազգահ:

Ակունք-2 ձ 3 բ

բարձունք-2 ձ 5 բ 

խճանկար-4 ձ 5 բ
Անդունդ-2 ձ 4 բ
Հրաժեշտ-3 ձ 5 բ
Պայթյուն-2 ձ 5 բ
Դաստիարակ-4 ձ 5 բ
Մանրէ-2 ձ 3 բ
Սրբատաշ-3 ձ 5 բ
Հյուլե-2 ձ 3 բ
Անընդհատ-3 ձ 5 բ
Սրընթաց- 3 ձ 5 բ
Մերթընդմերթ-3 ձ 8 բ
Մտավոր-3 ձ 4 բ
Դազգահ-2 ձ 4 բ

5.  Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով յա, իա, եա։
Հեքիաթ, ակացիա, բամիա, այծյամ, էներգիա, Անդրեաս, եղյամ,
էքսկուրսիա, խավիար, կղզիակ, Սուքիաս, կրեա, միլիարդ, վայրկյան, Բենիամին,
մումիա, Սիսիան, փասեան, միմյանց, Արաքսյա, դաստիարակ, լյարդ, քիմիա,
օվկիսնոս, անցեալ, Ազարիա, Անանյա, Եղիա, Եղիազար, Երեմյա, հեծյալ,
Զաքարյա, Մարիամ, Ամալյա, Օֆելիա։

6.  Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով յո, իո, եո։
Ամբիոն, աքսիոմ, բրաբիոն, լեգեոն, հետիոտն, արդյոք, մարմարյան,
թեորեմ, մեդալիոն, միլիոն, ակորդեոն, չեմպիոն, պանսիոնատ, Սրապիոն,
տրիլիոն, օրիորդ ավիացեոն, ինդուկցիոն, ամեոբա, քամելիոն։

7. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության գրելով յ տառը։
Կայուն, հայելի, Միքայել, զրոյական, էություն, նայել, վայելել,
գայիսոն, էակ, ատամնաբույժ, Ռաֆայել, միայն, պոեմ, պոետ,
միասին, հիանալ, թեյել, խնայել, հիանալ, որդիական

Սահմանադրական կարգի հիմունքները

Հոդված 1. Հայաստանի Հանրապետությունն ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական, իրավական պետություն է:
Հայաստանը և այնտեղ ապրող ժողովուրդը անկախ են և ազատ:

Հոդված 13 Արտաքին քաղաքականությունը
Հայաստանի Հանրապետության արտաքին քաղաքականությունն իրականացվում է միջազգային իրավունքի հիման վրա՝ բոլոր պետությունների հետ բարիդրացիական, փոխշահավետ հարաբերություններ հաստատելու նպատակով:

Պետությունը վարում է արտաքին քաղաքականություն,որպեսզի այլ պետությունների հետ լինի բարիդրացիական հարաբերությունների մեջ

Հոդված 16 Ընտանիքի պաշտպանությունը
Ընտանիքը, որպես հասարակության բնական և հիմնական բջիջ, բնակչության պահպանման և վերարտադրման հիմք, ինչպես նաև մայրությունը և մանկությունը պետության հատուկ պաշտպանության և հովանավորության ներքո են:

Ընտանիքը որպես ամեն պետության որոշիչ մասնիկներ ,գտնվում է պետության պաշտպանության տակ:

Հոդված 20 Հայաստանի Հանրապետության պետական լեզուն
ՀՀ-ի պետական լեզուն Հայերենն է

Հոդված 22 Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաքը
ՀՀ-ի մայրաքաղաքը Երևանն է

Հոդված 24 Կյանքի իրավունքը

1. Յուրաքանչյուր ոք ունի կյանքի իրավունք:

2. Ոչ ոք չի կարող կամայականորեն զրկվել կյանքից:

3. Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել կամ ենթարկվել մահապատժի:

ՀՀ-ում կյանքի իրավունք ունեն բոլորը,ոչ-ոք չի կարող մահապատժի ենթարկվել

Հոդված 33 Հաղորդակցության ազատությունը և գաղտնիությունը

1. Յուրաքանչյուր ոք ունի նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների և հաղորդակցության այլ ձևերի ազատության և գաղտնիության իրավունք:

2. Հաղորդակցության ազատությունը և գաղտնիությունը կարող են սահմանափակվել միայն օրենքով՝ պետական անվտանգության, երկրի տնտեսական բարեկեցության, հանցագործությունների կանխման կամ բացահայտման, հասարակական կարգի, առողջության և բարոյականության կամ այլոց հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով:

3. Հաղորդակցության գաղտնիությունը կարող է սահմանափակվել միայն դատարանի որոշմամբ, բացառությամբ երբ դա անհրաժեշտ է պետական անվտանգության պաշտպանության համար և պայմանավորված է հաղորդակցվողների՝ օրենքով սահմանված առանձնահատուկ կարգավիճակով:

ՀՀ-ում բոլորը կարող են ազատ և գաղտնի հաղորդակցել.Գաղտնալսությունը հնարավոր է միայն այն դեպքում,երբ դատարանի թույլտվությամբ պետությունը փորձում է կանխել հանցագործի

Մագդաղինե

  1. «Մագդաղինե»՝ ի՞նչ է նշանակում։
  2. Տողեր, որ ցույց են տալիս աղջկա բարոյականությունը։
  3. Տողեր, որ ցույց են տալիս աղջկա՝ այդ գործով զբաղվելու անհրաժեշտությունը։
  4. Տողեր, ուր հեղինակը ապացուցում է, որ բարոյականություն ասվածը խիստ հարաբերական բան է։

1․ Մագդաղինեն այս նովելում նշվում է Աստվածաշնչի մի հատվածից: Աստվածաշնչում հիշատակվում է մի անբարոյական կին, ով այս անունն էր կրում: 

2․Պարարտ ու շնորհալի կազմը այս կնոջ՝ անպատկառ կերպով հոլանի կուրծքեն, շարունակ վար սահող սեւ գուլպաները շտկելու, տեղը բերելու համար ըրած հարատեւ ջանքեն կհայտնվեր: Ինքն ալ ցանկահարույց կեցվածքի մը հրապույրները կ’ավելցներ անոր վրա, գիտակից ու ջանադիր լրբությամբ մը:          

3․Երկու տարի առաջ մայրիկս մեռավ,- այս «իկս»-ին մեջ անհուն գորովանք մը ու թախիծ մը կա.- հայրս չեմ ճանչնար. ինե երկու տարու պզտիկ քույր մը ու ավելի պզտիկ եղբայր մը ունիմ. ասոնք են իմ բոլոր ազգականներս. քույրս ու եղբայրս դպրոց դրած եմ, ամենքը ես կպահեմ:       

4․ Այս հին դեպքը պատմելուս, անցյալները՝ բարձրաստիճան եկեղեցական մը, աստվածաբան ու կենցաղագետ մարդ, մանրամասն հասկցուց ինծի կրոնական պատճառները այս զլացումին: Հրապուրված աղջկան ու պոռնիկին զանազանությունը ըրավ. սա պարագային մեջ եկեղեցին ասանկ կտնօրինե, ըսավ ինծի, սա մյուս պարագային մեջ ալ անանկ: Բացատրություններ տվավ՝ որոնք նուրբ թվացին ինծի. վկայություններ բերավ որոնց դեմ ըսելիք մը չգտա: Իր փաստերը՝ բարբարոս ու վավերական՝ չհամոզեցին զիս: