Հովհաննես Թումանյան

ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Հովհաննես Թադեւոսի Թումանյան ՝ հայ մեծագույն գրող ու բանաստեղծ, հասարակական գործիչ։ Ծնվել է 1869 թվականի փետրվարի 7-ին, Լոռվա Դսեղ գյուղում` հոգեւորականի ընտանիքում։

Նախնական կրթությունը ստացել է հայրենի գյուղում, այնուհետեւ Ջալալօղլու (այժմյան՝ Ստեփանավան) դպրոցում։ 1883 թվականից շարունակել է ուսումը Թիֆլիսի Ներսիսյան Ճեմարանում, սակայն նյութական ծանր իրավիճակի պատճառով 1887թ. ստիպված եղավ թողնել դպրոցը եւ սկսեց աշխատել Թիֆլիսի հայ եկեղեցական դատարանում, այնուհետեւ Հայ Հրատարակչական միության գրասենյակում (մինչեւ 1893թ)։

Թումանյանը սկսել է ստեղծագործել 80-ականների կեսից, այդ ժամանակ էլ սկսում է համագործակցել հայկական տարբեր թերթերի ու ամսագրերի հետ։ Լայն ճանաչում է ձեռք բերում «Բանաստեղծություններ» հավաքածուի (1-2 հատոր, 1890-92) լույս տեսնելուց հետո։ Թումանյանի գրական գործունեության ամենահայտնի շրջանն է համարվում XIX դարի վերջին տասնամյակը – XX դարի սկիզբը։ Այդ ժամանակաշրջանում է, որ Թումանյանը հանդես է գալիս որպես ժողովրդի ստեղծագործական ավանդույթների վրա հիմնվող բանաստեղծ։ Իր ստեղծագործություններից շատերում, նա նկարագրում է նահապետական օրենքներով ապրող գյուղացիների կյանքը, որը լի է ներքին ու հաճախ ողբերգական հակասություններով։ Այդ թեմային են նվիրված Թումանյանի այնպիսի պոեմները, ինչպիսին են «Մարոն» (1887, հրատարակվել է 1892թ), «Լոռեցի Սաքոն» (1889, հրատարակվել է 1890թ), «Անուշ» ողբերգությունը (1890, հրատարակվել է 1892թ)։ 

Թումանյանի պոեմներից, բալադներից ու հեքիաթներից շատերի հիմքում ընկած է ժողովրդական բանահյուսությունը։ Օրինակ՝ «Թմկաբերդի առումը» (1902, հրտ. 1905թ) հիմնված է ժողովրդական առասպելի վրա, ինչպես նաեւ «Ախթամար», «Փարվանա», «Սասունցի Դավիթ» պոեմները, «Մի կաթիլ մեղր» հեքիաթը։

1899 թվականին բանաստեղծը կազմակերպում է «Վերնատուն» գրական խմբակը, որի անդամ են դառնում բազմաթիվ հայ նշանավոր գրողներ ու բանաստեղծներ։

XX դարի սկզբին Թումանյանը հայտնի է դառնում նաեւ որպես հասարակական գործիչ։ 1905-07 թվականներին մասնակցում է Բաքվի հայ-թաթարական ընդհարումների հաշտեցմանը։ Ցարական կառավարության կողմից երկու անգամ ձեռբակալվում է (1908 եւ 1911) ու բանտ նետվում:

1912–1921 թթ.՝ Հայ գրողների կովկասյան միության նախագահն է։ Արդեն Հայքի խորհրդայնացումից հետո դառնում է Հայաստանին օգնության կոմիտեի նախագահ (1921-22)։ 

Հովհաննես Թումանյանը վախճանվել է 1923 թ. մարտի 23-ին, 54 տարեկան հասակում, Մոսկվայում։

Թումանյանի քառյակներից

Մինչև էսօր իմ օրում
Մարդ չեմ տեսել ես շորում.
Մարդը մերկ է ու անինչ,
Սիրտ ունի լոկ իր փորում։

1917, Հունվարի 16

    Ծով է իմ վիշտն, անափ ու խոր,
    Լիքն ակունքով հազարավոր.
    Իմ զայրույթը լիքն է սիրով,
    Իմ գիշերը` լիքն աստղերով։

    1917, Փետրվարի 9

      Քանի՜ մահ կա իմ սրտում,
      Թափուր գահ կա իմ սրտում.
      Չէ՛, դու էլ ես մահացու.
      Մահի ահ կա իմ սրտում։

      1917, Նոյեմբերի 7

        Կյանքից հարբած անցավոր,
        Ահա դարձյալ անցավ օր,
        Դու վազում ես դեպի մահ —
        Մահը բռնում հանցավոր։

        1917, Նոյեմբերի 10

        Past modals

        4B
        a
        1. Ben must have read my email.I sent it yesterday.
        2. Holly’s crying.She might have had an argument with her boyfriend.
        3. Sam and Ginny can’t have got lost. They had map.
        4. You can’t have seen Ellie yesterday .She was in bed with flu.
        5. John might not have heard you .You know he’s a bit deaf.
        6. Lucy must have bought a new car .I saw her driving a Mercedes!
        7. Alex can’t have been very ill .He was only off for one day.
        8. They didn’t come to our party.They might not have receive the invitation.

        b
        1. You should have learnt some French before you went.
        2. You should have saved it on your mobile phone .
        3. He shouldn’t have gone by car .The train is much faster .
        4. You shouldn’t have invited her .She’s always like that.
        5. You shouldn’t have bought so many shoes.Do you need three pairs?
        6. I know.I should have gone to bed earlier.

        504 Essential words


        ignite-բոցավառում
        abolish-վերացնել
        urban-քաղաքային
        population-բնակչության թիվ
        frank-ճշմարիտ
        pollute-աղտոտված
        reveal-ցուցադրել,ցույց տալ
        prohibit-արգելել
        urgent-շտապ
        adequate-համարժեք
        decrease-նվազում
        audible-լսելի

        Mixed conditionals

        1.I didn’t invite them for dinner. But I would not hesitate if I was a good cook. (not hesitate)

        2. If we had bought a good map, we  would not have been in the middle of nowhere now. (not be)

        3. If I wasn’t afraid of flying, I would visit you in California a long time ago. (visit)

         4.I’d have my driving licence if I had stopped at the traffic lights. (stop)

        5 If you had sold your business, you could have enjoyed life now. (can enjoy)

        6.If I were you, I would quit the job after the pay drop. (quit)

        7.I’d be a happy man if I marry Marion when we were young. (marry)

        8 If we didn’t trust them, we would not ask them to stay with us last summer. (not ask)

        9 He’d study at university if he passed the entrance exam. But he didn’t. (pass)

        10Tina’s French is quite weak. She would have helped you in Paris if her French had been better. (be)

        1.If we go now, we (be) will be back for dinner in time.

        2) What would you do in my position?

        3) If I (be)were you, I (send) would send the letter as soon as possible.

        4) She was really lucky! She (die) would have died if they (not see) had not seen her
        5) I (not need) don’t need to study so hard if I (speak) speak perfect English.

        6) You (get) would get a cold if you (not close) don’t close the window.

        7) If she (not phone) didn’t phone her father soon, he (be) would be worried.

         8) (You let him in) would you let him in if he (come) had come to the party yesterday?
        9) If she (be) was been taller, she (be able) would be able to join the basketball team.

         10) You (be)will be rich if you (win) win the lottery. But this is unlikely.

        11) You (not be able) won’t be able to go to New York unless you (get) get a visa.

        12) He (take) will take away your mobile phone if you (not stop) _don’t stop writing text messages.

        13) We (be) will be very happy if you (tell) tell us about it sooner. But now, it’s too late.

        14) If you (give) give me half of your pocket money, I (do) will do your your homework.

        15) If the weather (be) is nice next weekend, we (go) will go to the beach.

        Հունվար ամսվա ամփոփում

        Հունվար ամիսը սկսեցինք նախագծերով և քննարկումներով;

        Հայոց լեզվից դասընկերուհուս հետ կազմել և անցկացրել եմ քննարկում Սոցցանցեր թեմայով:
        Այս առարկայից կատարել եմ Պարույր Սևակ նախագիծ:

        Ընտրովի Ֆրանսերեն առարկայից կատարել եմ թարգմանություն հայտնի ստեղծագործություններց:

        Ֆրանսերենի խմբով այսցելել ենք Մատենադարան:
        Ահա իմ Պատումը:

        Էկոլոգիա առարկայից կատարել եմ նախագիծ <<Որքան ջուր եմ ես օգտագործում>>

        Անգլերեն առարկայից գրում ենք սցենար մեր ֆիլմի համար <<Սպանություն Ռիչմանների տանը>> անվանումով:

        Անգլերենի խմբով գնացել ենք սահադաշտ:Գրել եմ տեղեկություն Իրինա Ռոդնինայի մասին:


        Մասնակցել եմ նաև դպրոցի մեդիաուրբաթին:


        Պարույր Սևակ

        Կենսագրություն

        Ծնվել է 1924 թվականի Հունվարի 24-ին Արարատի շրջանի Չանախչի (ներկայիս Զանգակատուն, Արարատի մարզ) գյուղում։ Պարույրը իր ծնողների երկրորդ զավակն էր, սակայն առաջնեկի փոքր տարիքում մահի արդյունքում նա դառնում է ընտանիքի միակ երեխան։ Գրել ու կարդալ նա սկսել է հինգ տարեկանից։ Նույն տարիքից էլ Պարույրը սկսում է հաճախել դպրոց, սակայն սկզբում, քանի որ տարիքը թույլ չէր տալիս օրինական դպրոց գնալ, նրա հաճախումները ոչ օրինական բնույթ էին կրում։ Նրա գերազանց առաջադիմությունը տեսնելով` ուսուցիչը թույլատրում է օրինական կարգով գրանցվել դպրոցում և շարունակել ուսումը։ Պարույրը մանկական հասակից շատ էր կարդում, իսկ տասնմեկ տարեկանում առաջին անգամ իր գրիչն է փորձում պոեզիայում։ 1940 թվականին դպրոցը գերազանց առաջադիմությամբ ավարտելով՝ ընդունվում է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայերենի բաժինը։ Եղել է ամենալավ ուսանողներից մեկը։ «Սովետական գրականություն» ամսագրում տպագրվում են նրա երեք բանաստեղծությունները` Պարույր Սևակ ստորագրությամբ։ 1955 թվականին Սևակը ավարտում է Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը, որտեղ և դասախոսում է կյանքի հետագա չորս տարիների ընթացքում: 1970-ին Պարույրը ստանում է բանասիրական գիտությունների դոկտոր գիտական կոչումը։ 1963-ից մինչև 1971 թթ. աշխատում է որպես ավագ գիտաշխատող Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, 1966-ից հանդիսանում է Հայաստանի գրողների միության վարչության քարտուղարը։ Սևակը զոհվել է 1971 թվականի հունիսի 17-ին` ավտովթարից։ Թաղված է հայրենի գյուղում։

        ՄՈՐ ՁԵՌՔԵՐԸ

        Այս ձեռքերը՝ մո՜ր ձեռքերը,
        Հինավուրց ու նո՜ր ձեռքերը…

        Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը…
        Պսակվելիս ո՜նց են պարել այս ձեռքերը՝
        Ի՜նչ նազանքով,
        Երազանքո՜վ:

         Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը…
        Լույսը մինչև լույս չեն մարել այս ձեռքերը,
        Առաջնեկն է երբ որ ծնվել,
        Նրա արդար կաթով սնվել:

        Այց Մատենադարան

        Այսօր՝հունվարի 22ին, ֆրանսերեն լեզվի սովորողներով,այցելեցինք Մ.Մաշտոցի անվան Մատենադարանը:

        Սա իմ առաջին այցներ,և ես հիացած եմ շենքի ոչ սովորական գեղեցկությամբ: Ամեն սրահը ուներ իր առանդձնահատկությունը,առաստաղը կրկնօրինակված էր հայաստանի տարբեր եկեղեցիներից:

        Էքսկուրսիան անցկացվում էր հիմնականում ֆրանսերեն,որոշ չափով հայերեն լեզուներով:

        Ժամանակը շատ արագ անցավ,քանի որ էքսկուրսավարը շատ հաճելի ու հետաքրքիր ձևով էր բացատրում: Նրա ֆրանսերեն խոսքը այնքան պարզ էր, որ ես,այդքանել լավ ֆրանսերենի չեմ տիրապետում,հասկանում էյ նրան:

        Ընդհանուր ստացա շատ օգտակար ինֆորմացիա,տեսանք և ուսումնասիրեցինք հին մատենգրեր, տարբեր գրքեր: Տեսանք շատ հայտնի Ամենամեծ և ամենափոքր գրքերը: Ուսումնասիրեցինք բնական ներկերը և հին խնամքի միջոցներ: