Համո Սահյան

…ԵՎ ԱՐԺԵ՞Ր ԱՐԴՅՈՔ

…Եվ արժե՞ր արդյոք, որ աշխարհ գայիր:
Մի տուն, մի գլուխ պահելու համար,
Ժամանակավոր
Մի անմահություն շահելու համար
Արժե՞ր, որ այդքան կորուստներ տայիր:

Արժե՞ր, որ այդքան ժայռեր փշրեիր
Քարքարոտ մի հուն մտնելու համար,
Պարզ ու նախնական
Մի ճշմարտություն կրկնելու համար,
Մի բուռ ինքնություն գտնելու համար
Արժե՞ր, որ այդքան, այդքան փրփրեիր:

Արժե՞ր, որ այդքան դու քեզ քրքրեիր,
Երբ որ ուժերդ չէին ներելու`
Քո իսկ էության
Փախած բևեռներն իրար բերելու,
Արժե՞ր, որ այդքան հոգսեր կրեիր:

Երբ ամպրոպի պես չէիր պայթելու,
Չէիր վանելու այս մեղկ մարդկության
Եվ մարդու մեղքերն` աշխարհից հեռու,
Արժե՞ր, որ այդքան դու որոտայիր,
Եվ արժե՞ր արդյոք, որ աշխարհ գայիր:

Այստեղ բանաստեղծը նկարագրում է կյանքը ,փորձում է գտնել և հասկանալ արժեքը: Փորձում է գտնել իմաստը,ամեն արարքի և կատարվածի իմաստը,բայց չի կարողանում:

ՄԻ ՏԵՂ ԻՇԽԱՆ ՈՒ ՏԵՐ

Մի տեղ իշխան ու տեր,
Մի տեղ համեստ հովիվ,
Մի տեղ ճորտ եմ եղել,
Մեկին մոտ-մտերիմ,
Մեկին հազիվ ծանոթ,
Մեկին խորթ եմ եղել:
Մի օր զարթնած անտառ,
Մի օր հնձած հովիտ,
Մի օր կորդ եմ եղել:
Ինչ եղել եմ, եղել,—
Միայն չասեք, թե ես
Ավելորդ եմ եղել:
Ես կատարյալ մարդու,
Մարգարեի, աստծո
Հավակնորդ եմ եղել:
Ես և բարձր եմ եղել,
Եվ շիտակ եմ եղել
Իմ երազի նման,
Եվ իմ անցած երկար
Ճանապարհի նման
Խորդուբորդ եմ եղել:

Հեղինակը նկարագրում է մարդու բազմակողմանիությունը։ Ամեն մարդ կարող է իր կյանքի ընթացքում լինել իշխանից մինչև հովիվ, կամ հնձած հանդից մինչ զարդարված անտառ։ Ամեն պաշտոնում կարծես եղել է հեղինակը, բայց ամեն ինչ խորդուբորդ է եղել․ համենայն դեպս նա գտել է ոսկե միջինը և իր երազած կյանքը ապրել։

ԳՈԻՑԵ ՀԵՆՑ ԱՅՍՏԵՂ

Ինձ թվում է, թե մի քանի անգամ
Հերքել եմ արդեն
Ես անդարձության օրենքն անողոք:
Մի քանի անգամ գնացել-եկել,
Ապրել եմ այսպես և ապրում եմ դեռ:
Ինձ թվում է, թե մի քանի անգամ
Ամենավերջին վերջինն եմ եղել
Եվ սպասում եմ վերջնական վերջին:
Ինձ թվում է, թե մի քանի անգամ
Տեսել եմ արդեն հավիտենության
Ամենավերջին ակնթարթը ես,
Որից դենը դեռ
Կա մի անսահման հավիտենություն:
Ինձ թվում է, թե մի քանի անգամ
Եղել եմ արդեն անսահմանության
Ամենավերջին սահմանի վրա,
Որից դենը դեո
Կա մի անվախճան անսահմանություն:
Եվ ի՞նչ իմանաս չենք հանդիպելու
Ամենավերջին հավիտենության
Ամենավերջին ժամի ժամանակ,
Ամենավերջին անսահմանության
Ամենավերջին սահմանի վրա,
Գուցե հենց այստեղ և այս նույն պահին:
— Խփիր, այս պահի կենացը խմենք,
Մի վայրկյան հետո գուցե չլինենք:

Մագդաղինե

  1. «Մագդաղինե»՝ ի՞նչ է նշանակում։
  2. Տողեր, որ ցույց են տալիս աղջկա բարոյականությունը։
  3. Տողեր, որ ցույց են տալիս աղջկա՝ այդ գործով զբաղվելու անհրաժեշտությունը։
  4. Տողեր, ուր հեղինակը ապացուցում է, որ բարոյականություն ասվածը խիստ հարաբերական բան է։

1․ Մագդաղինեն այս նովելում նշվում է Աստվածաշնչի մի հատվածից: Աստվածաշնչում հիշատակվում է մի անբարոյական կին, ով այս անունն էր կրում: 

2․Պարարտ ու շնորհալի կազմը այս կնոջ՝ անպատկառ կերպով հոլանի կուրծքեն, շարունակ վար սահող սեւ գուլպաները շտկելու, տեղը բերելու համար ըրած հարատեւ ջանքեն կհայտնվեր: Ինքն ալ ցանկահարույց կեցվածքի մը հրապույրները կ’ավելցներ անոր վրա, գիտակից ու ջանադիր լրբությամբ մը:          

3․Երկու տարի առաջ մայրիկս մեռավ,- այս «իկս»-ին մեջ անհուն գորովանք մը ու թախիծ մը կա.- հայրս չեմ ճանչնար. ինե երկու տարու պզտիկ քույր մը ու ավելի պզտիկ եղբայր մը ունիմ. ասոնք են իմ բոլոր ազգականներս. քույրս ու եղբայրս դպրոց դրած եմ, ամենքը ես կպահեմ:       

4․ Այս հին դեպքը պատմելուս, անցյալները՝ բարձրաստիճան եկեղեցական մը, աստվածաբան ու կենցաղագետ մարդ, մանրամասն հասկցուց ինծի կրոնական պատճառները այս զլացումին: Հրապուրված աղջկան ու պոռնիկին զանազանությունը ըրավ. սա պարագային մեջ եկեղեցին ասանկ կտնօրինե, ըսավ ինծի, սա մյուս պարագային մեջ ալ անանկ: Բացատրություններ տվավ՝ որոնք նուրբ թվացին ինծի. վկայություններ բերավ որոնց դեմ ըսելիք մը չգտա: Իր փաստերը՝ բարբարոս ու վավերական՝ չհամոզեցին զիս:                     

Եղիշե Չարենցի ստեղծագործության տեսակները

1.

  • տրիոլետ
  • սոնետ
  • ռուբայաթ
  • գազել

Տրիոլետի առաջին տողը նույնությամբ կրկնվում է չորրորդ և յոթերորդ տողերում, իսկ երկրորդ տողը՝ ութերորդ տողում։ Համապատասխանաբար բանաստեղծությունը ունի ընդամենը երկու հանգ, որոնք կրկնվում են չորսական անգամ։

Հիմա ամեն ինչ անիմաստ է,
Իզուր այդպես դու շիկնեցիր.
Ինչի՞դ է կյանքը, իր իմաստը,
Հիմա ամեն ինչ անիմա՜ստ է.

Թողել ենք նավը, ղեկը, լաստը,
Իսկ ծովը մո՜ւթ է ու անծիր.—
Հիմա ամե՛ն ինչ անիմաստ է—
Իզո՜ւր այդպես դու շիկնեցիր…

Սոնետ (sonettosonare — հնչել), բանաստեղծության կառուցման կայուն ձևերից մեկը։ Բաղկացած է 14 տողից՝ սկզբում երկու քառատող (կատրեն) և վերջում երկու եռատող (տերցետ)։

 Դուք արվեստ եք ու հոգի։
Օ, կարելի՞ է արդյոք պրոֆիլը Ձեր չսիրել։
Ով երգ ունի իր սրտում ու սովոր է գեղեցկի՝
Նա պարտավոր է Ձեզ բյուր, հազար սոնետ նվիրել։

Դուք այնպես մե՜ղմ եք խոսում։ Երբ Դուք կարդում եք, տիկի՜ն,
Ձեր շրթունքները գունատ նմանվում են հասմիկի։
Եվ Ձեր աչքերը, գիտե՞ք, առանց ներքին կրակի,
Լուսաշող են՝ Ձեր կրծքի քարերի պես թանկագին։

Իսկ երբ ականջ եմ դնում ես Ձեր թեթև քայլերին —
Թվում է ինձ, թե նոքա տրիոլետներ են երգում

Եվ այդ երգով հմայված՝ սիրտս տխրում է լռին։
Եվ Դուք գիտե՞ք, որ սիրուց հիվանդացած իմ հոգում
Ես միշտ լսում եմ թեթև, թավ թրթիռներ ջութակի —
Երբ համբուրում եմ ես Ձեր բարակ մատներն ապակի։

Ռուբայի (հոգնակի թվով՝ «ռուբայաթ» — քառյակ), պարսկա-արաբական պոեզիայում քառատող ավարտուն բանաստեղծություն, առավելապես խոհական-փիլիսոփայական բնույթի։Դու մի օր աչքերըդ կփակես, որ ուրիշը քո տեղ գոյանա.Կգնաս, կանցնես աշխարհքից, որ ուրիշը քո տեղ գոյանա։— Այն դո՛ւ ես, իմաստո՛ւն, այն դո՛ւ,— բայց արդեն դարձած մի ուրիշ.Հաստատեց, ժխտելով նա քեզ, որ ուրիշը քո տեղ գոյանա։Գազել, ղազալի (արաբերեն/պարսկերեն՝ غزل, թուրք.՝ gazel), բանաստեղծության կայուն ձև, բաղկացած է մի քանի երկտող տներից(բեյթերից), որի մեջ առաջին տան զույգ և մնացած տների երկրորդ տողերի վերջնամասերը կրկնվում են, իսկ դրանց նախորդող բառերը ներքին հանգ են կազմում։

ՄՈՐՍ ՀԱՄԱՐ ԳԱԶԵԼ

Հիշում եմ դեմքը քո ծեր, մայր իմ անուշ ու անգին,
Լույս խորշոմներ ու գծեր, մայր իմ անուշ ու անգին:

Ահա նստած ես տան դեմ, ու կանաչած թթենին
Դեմքիդ ստվեր է գցել, մայր իմ անուշ ու անգին:

Նստել ես լուռ ու տխուր, հին օրերն ես հիշում այն,
Որ եկել են ու անցել, մայր իմ անուշ ու անգին:

Եվ հիշում ես քո որդուն, որ հեռացել է վաղուց,-
Ո՞ւր է արդյոք հեռացել, մայր իմ անուշ ու անգին:

Ո՞ւր է արդյոք հիմա նա, ո՞ղջ է արդյոք, թե մեռած,
Եվ ի՞նչ դռներ է ծեծել, մայր իմ անուշ ու անգին:

Եվ երբ հոգնած է եղել, և երբ խաբվել է սիրուց –
Ո՞ւմ գրկում է հեծեծել, մայր իմ անուշ ու անգին:

Մտորում ես դու տխուր, և օրրում է թթենին
Տխրությունը քո անծիր, մայր իմ անուշ ու անգին:

Եվ արցունքներ դառնաղի ահա ընկնում են մեկ-մեկ
Քո ձեռքերի վրա ծեր, մա՜յր իմ անուշ ու անգին…

2. Կարդա «Էմալե պրոֆիլը Ձեր» շարքը: Չարենցն շարքը նվիրել է Արմենուհի Տիգրանյանին:

Կարդա տեղեկություններ Արմենուհի Տիգրանյանի մասին, պատմիր բլոգում:

Արմենուհի Տիգրանի Տիգրանյանը ծնվել է 1888 թվականին, սովորել է Ալեքսանդրապոլում՝ աղջիկների ռուսական դպրոցում, այնուհետև ուսումը շարունակել Թիֆլիսի օրիորդաց գիմնազիայում:

Վաղ տարիքից գրել է բանաստեղծություններ։ 1905 թվականից նրա բանաստեղծությունները հրապարակվել են տարբեր պարբերականներում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին եղել է Հայ օրիորդաց միության նախագահը: 1914 թվականին Թիֆլիսում Մենուհի գրական կեղծանվամբ լույս են տեսել նրա բանաստեղծությունների ժողովածուն և «Բեշտաուն» լեգենդը։ 1917 թվականին ամուսնացել է Վարդգես Ահարոնյանի հետ։

Արմենուհին` նշանավոր երգահան Արմեն Տիգրանյանի քույրը, դաշնակցական դատախազ Վարդգես Ահարոնյանի կինն էր, Առաջին հանրապետության խորհրդարանի նախագահ Ավետիս Ահարոնյանի հարսը:

Ըստ գրականագետների, Եղիշե Չարենցը մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել Արմենուհու հետ։ Արմենուհի Տիգրանյանին է նվիրված «Էմալե պրոֆիլը Ձեր» խորագրով բանաստեղծությունների շարքը, որը Չարենցը գրել է 1920 թվականին և առաջին անգամ տպագրվել է Չարենցի երկերի ժողովածուի 1-ին հատորում։

Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո, երբ Չարենցը նշանակվեց Լուսավորության ժողկոմատի արվեստի բաժնի վարիչ, նա առանց վարանելու ու սեփական անձի մասին մտածելու, նախկին դաշնակցական գործչի կնոջն աշխատանքի տեղավորեց պետական հիմնարկում։ Արմենուհուն տրվեց հրատարակչական բաժնի քարտուղարի պաշտոնը:

Արմենուհի Տիգրանյանը մահացել է 1962 թվականին՝ երկարատև և ծանր հիվանդությունից։

3. Կարդա նաև Արմենուհի Տիգրանեան-Ահարոնեանի բանաստեղծությունները, փորձիր վերլուծել:

Արմենուհի Տիգրանյանին 

Աշխարհը մութ ու դժվար, սիրտը կարոտ ու ագահ,
Ուզում է լույս մի աշխարհ, սիրտը կարոտ ու ագահ,
Չի հասկանում, որ չկա, կարծես մանուկ լինի չար․
Գանգատվում է անդադար, սիրտը կարոտ ու ագահ,
Մի խոսք չկա, որ ասես, արտասվում ես ու լռում,
Ա՜խ, չի դառնում կարծր քար, սիրտը կարոտ ու ագահ:

4. Վահան Տերյանը ևս շարք է նվիրել Արմենուհի Տիգրանյանին, փորձիր պարզել՝ որ շարքն է: Կարդա նաև այդ շարքի բանաստեղծությունները, մեկնումեկը վերլուծիր:

Анна Ахматова

Романс
Что тоскуешь, будто бы вчера
Мы расстались: между нами вечность —
Без особенных примет дыра,
С неприглядной кличкой — бесконечность.

Между тысячами тех разлук
Наша превосходно уместилась —
Сколько отсчитал ей кто-то мук,
Так оно и вправду совершилось.

Что тоскуешь, будто бы вчера…
Нет у нас ни завтра, ни сегодня.
Рухнула незримая гора,
Совершилась заповедь Господня.
21 июля 1964 (днем)

Невозвратимое
Расстались мы, но пыль времен
Еще щадит твой бледный лик,
И прошлым я не обольщен —
Без снов волшебных жить привык.

И взором пасмурным гляжу
я на безумье прежних дней,
Как бы за песней я слежу,
Что перестала быть моей.

Расстались, не сказав: прости!
«Зачем же в сердце этот ад?»
И наши разошлись пути,
Не можем мы идти назад.

Жить прошлым больше не хочу,
Не вспоминаю о тебе,
Как раб, оковы я влачу,
Покорный горестной судьбе.

И если зов твой зазвучит
И ты придешь ко мне опять…
Увы! — душа моя молчит,
И прежним мне уже не стать.

Մի մրահոն աղջիկ տեսա

Մի մրահոն աղջիկ տեսա
Ռիալտոնի կամուրջին,
Հորդ մազերը՝ գետ գիշերվան,
ԵՎ հակինթներ՝ականջին:

Աչքերը սեւ՝ արեւներ սեւ:
Արեւների պես անշեջ,
Գալարում էր մեջքը թեթեւ
Ծաղկանման շալի մեջ:

Աչքս դիպավ աչքի բոցին,
ՈՒ գլուխս կախեցի.
Ժպտաց ժպտով առեղկծվածի,
Հավերժական կանանցի:

Միամիտ չեմ՝ հավատամ քեզ.
Տառապանքս փորձ ունի. –
Մի մրահոն կույս էր քեզ պես,
Կոտորեց սիրտս պատանի…

Իսահակյանը Իտալիայում՝Ռեալտոյի կամուրջի վրա հանդիպում է մի սևահեր,սևաչյա աղջկա,ով գերեց Իսահակյանին իր գեղեցկությամբ և հմայքով: Երբ աղջիկը հայացքը ուղղեց նրան,նա տեսավ աղջկա առեղծվածային ժպիտը: Իսահակյանը պատանեկության ժամանակներում դժվար փորձ է ունեցել ,և չի ցանկանում կրկնել անցյալը:
Միամիտ չեմ՝ հավատամ քեզ.
Տառապանքս փորձ ունի. –
Մի մրահոն կույս էր քեզ պես,
Կոտորեց սիրտս պատանի… ասում է Իսահակյանը

ՌԱՎԵՆՆԱՅՈՒՄ

Արարատի ծեր կատարին
Դար է եկել, վայրկյանի պես,
Ու անցել:

Անհուն թվով կայծակների
Սուրն է բեկվել ադամանդին,
Ու անցել:

Մահախուճապ սերունդների 
Աչքն է դիպել լույս գագաթին,
Ու անցել:

Հերթը հիմա քոնն է մի պահ.
Դու էլ նայիր սեգ ճակատին,
Ու անցիր…

Իմ կարծիքով հեղինակը ուզում էր ասել,որ Արարատը շատ հին ծեր սար է,որը շատ բան է տեսել,ականատես եղել:Շատ բան եկել,եղել ու գնացել է,իսկ արարտը այդպեսել մնացել է:
Մարդիկ գործում են սխալներ, երբեմն այնպիսի սխալներ,որ կփոխի իրենց ամբողջ կյանքը:Մարդիկ անում են հայտնագործություններ և օգտակար են լինում աշխարհին:Կարծում եմ,հեղինակը նաև ուզում էր ասել այն,որ մենք պետք է գործենք,չկանգնենք տեղում և շարժվենք առաջ:

Ռավեննա իտալ.՝ Ravenna քաղաք իտալական Էմիլիա-Ռոմանյա նահանգում։ Ադրիատիկ ծովից գտնվում է 10 կմ հեռավորության վրա։ 402 թվականից հետո եղել է Արևմտյան Հռոմեական կայսրության, օստգոթերի թագավորության, Հռավեննայի էկզարխատի և լանգոբարդների թագավորության մայրաքաղաքը։

Մայրենիի օրեր

• Երկիւղ թերահաւատութեան է նշանակ

Երկյուղը թերահավատության նշան է

Նեղութիւնք զհամբերութիւն գործեն։

Նեղությունները համբերություն են կերտում

• Բազումք են կոչեցեալք, եւ սակաւք ընտրեալք։

Շատ են կանչվածները, բայց սակավ՝ ընտրյալները

Ամենայն չարիք մտանեն ի միտս մարդոյ յանուսումնութենէ։

Բոլոր չար բաները մարդու միտքն են մտնում տգիտությունից

• Տուք զկայսերն կայսեր եւ զԱստուծոյն Աստուծոյ։

Տվեք կայսրինը՝ կայսերին և Աստծունը՝ Աստծուն

• Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ

Ճանաչել իմաստությունն ու խրատը, իմանալ հանճարի խոսքերը

Մարգարէ յիւրում գաւառի պատիւ ոչ ունի։

Մարգարեն իր գավառում պատիվ չունի

• Վկայութիւն իմ ճշմարիտ է, զի գիտեմ ուստի եկի եւ յո երթամ

Իմ վկայությունը ճշմարիտ է, քանզի գիտեմ թե որտեղից եմ եկել և ուր եմ գնում

• Իմաստուն կանայք շինեցին տունս, իսկ անզգամքն ձեռօք իւրեանց կործանեցին

Իմաստուն կանայք տներ շինեցին, իսկ անզգամներն իրենց ձեռքերով կործանեցին։

• Վա՛յ որ պահէ զագահութիւն չար ի տան իւրում։

Վայ նրան, ով չար ագահությունը պահում է իր տանը

• Մի՜ նիւթեր բարեկամի քում չարիս, որ հեցեալ եւ յուսացեալ իցէ ի քեզ։

Դավեր մի՛ նյութիր քո բարեկամի դեմ, որ հույսը դրել է քեզ վրա

Ավետիք Իսահակյան

Ավետիք Իսահակյանը ծնվել է 1875 թ. հոկտեմբերի 19-ին Ալեքսանդրապոլում:Մեծ դեր է խաղացել հայերի կյանքում, եղել է բանաստեղծ,արձակագիր,թարգմանիչ,գրական-հասարակական գործիչ,հրապարակախոս,ՀՍՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս,ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր:Մանկությունը անցել է Ղազարապատ գյուղում:Կրթություն ստացել է Ալեքսադրապոլում,Հառիճի վանքում,Գևորգյան ճեմարանում,ապա ընդունվել է Լապցիգի համալսարան:1895-ին վերադարձել է հայրենիք և զբաղվել է ազգային-քաղաքական գործունեությամբ:1896-ին ձերբակալվել մեկ տարով:
1897 թ. լույս է տեսել նրա առաջին ժողովածուն <<Երգեր ու վերքեր>> խորագրով,<<իմ փերին>>,<<ծաղիկեր նորաբողբոջ>>,<<կուզես լինիմ վշտի ցողեր>>,<<Շուշան աղջիկ քո գերին եմ>> և այլն:
Աքսորից հետո Իսահակյանն ամրապնդվել է ՀՅԴ կուսակցությանը և դարձել Ալեքսանդրապոլի Քարի կուսակցության անդամ:1909-19010 թ. գրել է իր հռչակավոր <<Աբու-Լալա-Մահարի>> պոեմը:Գրել է նաև անավարտ <<Ուստա-Կարո>> անավարտ վեպը:
Երկար տարիներ բանաստեղծը ապրել է տարբեր երկրներում:1936-ին վերադարձել է Հայաստան և 1957ին մահացել:

Ա˜խ, ես սիրու ճամփի ափում
Մենակ բուսած վայրի վարդ եմ.
Անց ու դարձի փոշին ծփուն
Վերաս իջած, կորած վարդ եմ:Սիրունները պարտեզների
Քնքուշ պահած վարդն են սիրում.
Ես հուր – վարդն եմ ժեռ սարերի`
Սերս հասած արևներում:Անց ու դարձող ինձ չի նայում,
Իսկ ես սիրու ծով – ծարավ եմ.
Ծարավ սիրտս փշեր բուսցուց,
Հիմա չար եմ ու նախանձ եմ …1899
Ժընև

Այս բանաստեղծությունը անպատասխան սիրո և մենության մասին է:Երբ շուրջը կան շատ մարդիկ,բայց մեկ է մենություն է զգացվում: Սիրո հիմման վրա հեղինակը կորցնում է իրեն և դառնում է <<չար և նախանձ>>:

Մեր նոր աշխարհը

Մինչև 2020 թվականի սկիզբը,մենք բոլորս կարծես թե ապրում էինք ամենասովորական կյանքով:Ունեինք մեր առօրյան,ուսումը,աշխատանքը,շփումը,ընկերների հետ,ճամփորդությունները և ճամբարնները:Ամեն ինչ հանգիստ և սովորական էր թվում, մինչ վարակի մասին առաջին լուրերը:Բոլորին թվում էր,թե ոչ լուրջ բան է,որ ամեն ինչ շատ արագ կկարգավորվի:Հիմա,ինչպես նկատում ենք շատ բան չի փոխվել:Բոլորս զերծ ենք մնում ամեն ինչից,զրկվել ենք ճամփորդություններից և մեծ հավքներից,համերգներից:Ամբողջ աշխարհը մեկ ակնթարթում փակվեց իրենց տանը,զրկվեց սովորական առօրյաից:Ոչ մի բան չէր մնում,բացի սրտատրոփ լուրեր սպասելուց:
Վերադառնալ մեր նախորդ կյանքին ,կարծում եմ հնարավոր չէ:Նախորդ առօրյաի սովորությունները կվերականգնվեն շատ ամիսներ անց,բայց աշխարհը,երկիր մոլորակի կյանքը՝ոչ:Տուժեցին համաշխարհային տնտեսությունը,տուրիզմը և այլն:Այս ամենի վերականգման համար հարկավոր է համբերություն և մեծ աշխատանք:
Հիմա արդեն իրավիճակը մի փոքր մեղմացել է:Փորձում եմ հեշտ տանել այս ամենը:Արդեն հաճախում ենք դպրոց,շփվում ենք միմյանց հետ:
Ամբողջ սրտով ուզում եմ հավատալ,որ այս ամենը մի օր կավարտվի,և մենք կլսենք <<մենք ամբողջությամբ հաղթահարեցինք թագավարակը>> լուրը:

Ավետիք Իսահակյան/Մեկը չեղավ, որ իմանար վշտերս

Մեկը չեղավ, որ իմանար վշտերս

Մեկը չեղավ, որ իմանար վշտերս,
Քնքուշ ձեռքով դարման աներ վերքերիս.
Մեկը չեղավ, որ գուրգուրեր վարդերս,
Անուշ բույր տար, վարդի գույն տար երգերիս:

Կյանքս կտամ սրտից բխած համբույրին,
Ա՜խ, թէ մեկը ինձ հասկանա՜ր ու սիրե՜ր:
Ի՞նչ կա երկրում և՛ սրբազան, և՛ անգին,
Քան թէ զոհվել, քան թէ լինել անձնվեր:

Բայց ես կյանքում շա՛տ սիրեցի ու լացի, —
Մեկը չեղավ, որ ամոքեր վշտերս,
Սիրող սրտի ծարավ, ծարավ մնացի,
Մեկը չեղավ, որ գուրգուրեր վարդերս…

Personne ne connaissait mon chagrin

Personne ne connaissait mon chagrin.
Il guérira mes blessures d’une main douce.
Il n’y avait personne pour caresser mes roses,
Donnez-moi un arôme doux, donnez-moi une couleur rose sur mes chansons.


Je donnerai ma vie avec un baiser de mon coeur
Quelqu’un pour me comprendre et m’aimer !
Qu’est-ce que «sacré», «inestimable» dans le pays?
Plutôt que de mourir que d’être désintéressé.


Mais j’ai beaucoup aimé et pleuré dans ma vie.
Il n’y avait personne pour me pleurer,
Un cœur aimant aspire, aspire
Il n’y avait personne pour caresser mes roses